F-gazy 2025–2027: co zmienia nowe rozporządzenie UE?
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych weszło w życie 11 marca 2024 roku, zastępując dotychczasowe przepisy z 2014 roku. Dla polskich techników chłodnictwa i klimatyzacji oznacza to szereg nowych obowiązków, zaostrzonych limitów i twardych terminów.
Ten przewodnik powstał, aby w jednym miejscu zebrać najważniejsze zmiany, daty graniczne i praktyczne konsekwencje dla codziennej pracy serwisanta HVAC/R w Polsce.
Najważniejsze zmiany w skrócie
Zakaz serwisowania czynnikami o GWP ≥ 2500
Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje całkowity zakaz stosowania czynników chłodniczych o GWP równym lub wyższym niż 2500 do serwisowania i konserwacji istniejących urządzeń chłodniczych o pojemności 40 ton ekwiwalentu CO₂ lub większej. W praktyce oznacza to koniec serwisowania systemów na R-404A (GWP 3922), R-507A (GWP 3985) i R-422D (GWP 2729) w instalacjach komercyjnych.
Wyjątek: dozwolone jest użycie czynnika odzyskanego lub regenerowanego do serwisu tych samych urządzeń, ale wyłącznie do 2030 roku.
Nowe limity GWP dla nowych urządzeń
Od 1 stycznia 2025: systemy split o mocy do 12 kW mogą stosować wyłącznie czynniki o GWP < 750. Od 1 stycznia 2027: limit ten rozszerzy się na kolejne kategorie, w tym systemy przenośne i samodzielne. Od 2032 roku: limit GWP < 150 dla większości nowych urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych — w praktyce eliminuje to R-410A (GWP 2088) i R-32 (GWP 675) z nowych instalacji.
To oznacza, że rynek zmierza w kierunku czynników naturalnych (R-290, R-744) i syntetycznych o ultra-niskim GWP (R-1234yf, R-454C).
Odnowienie certyfikatu personalnego
Każdy technik posiadający certyfikat personalny F-gazowy musi go odnowić do 12 marca 2027 roku. Dotyczy to zarówno certyfikatów wydanych przez UDT, jak i certyfikatów z innych krajów UE uznanych w Polsce. Koszt odnowienia to ok. 1415 PLN (egzamin + opłata administracyjna). Egzamin obejmuje nowe zagadnienia: czynniki A2L, zaktualizowane procedury bezpieczeństwa i nowe limity GWP.
Brak odnowienia certyfikatu po tej dacie oznacza utratę uprawnień do pracy z F-gazami — a bez certyfikatu nie można legalnie serwisować żadnych urządzeń klimatyzacyjnych i chłodniczych.
Zaostrzenie obowiązków kontroli szczelności
Nowe przepisy obniżają progi, od których obowiązkowa jest regularna kontrola szczelności. Urządzenia zawierające F-gazy o ekwiwalencie CO₂ ≥ 5 ton muszą być kontrolowane co 12 miesięcy (wcześniej próg wynosił 5 kg). Systemy z automatycznym wykrywaniem wycieków: co 24 miesiące. Wyniki kontroli muszą być dokumentowane elektronicznie i dostępne dla organów kontrolnych przez minimum 5 lat.
Nowe wymagania dotyczące prowadzenia ewidencji
Operatorzy urządzeń muszą prowadzić szczegółową ewidencję: rodzaj i ilość czynnika, daty napełnienia i odzysku, wyniki kontroli szczelności, dane technika i numer certyfikatu. W Polsce operatorzy urządzeń z F-gazami (≥ 5 ton CO₂eq) mają obowiązek rejestracji w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO) — elektronicznej bazie danych prowadzonej przez IChP. Karta Urządzenia w CRO dokumentuje wszystkie operacje serwisowe. Rozporządzenie UE 2024/573 wymaga, aby dokumentacja była dostępna w formie elektronicznej i przechowywana minimum 5 lat.
Co to oznacza w praktyce?
Dla techników serwisowych
Musisz odnowić certyfikat F-gazowy przed marcem 2027. Musisz posiadać wykrywacz nieszczelności certyfikowany do pracy z czynnikami A2L (np. Fieldpiece DR82EU z czujnikiem podczerwieni). Musisz dokumentować każdą interwencję serwisową elektronicznie. Musisz znać procedury bezpieczeństwa dla czynników A2L (R-32, R-454B) i A3 (R-290).
Dla właścicieli firm serwisowych
Sprawdź daty ważności certyfikatów wszystkich techników. Zaktualizuj wyposażenie: detektory A2L, maszyny do odzysku, manometry z zaktualizowaną bazą czynników. Wdroż system elektronicznej ewidencji serwisowej. Przeszkol zespół z obsługi czynników łatwopalnych (A2L/A3).
Narzędzia zgodne z nowymi przepisami
Nowe regulacje wpływają bezpośrednio na wymagania sprzętowe. Wykrywacz nieszczelności musi wykrywać czynniki A2L — starsze modele typu heated diode mogą nie wykrywać R-1234yf i mogą stanowić źródło zapłonu. Fieldpiece DR82EU z czujnikiem podczerwieni jest certyfikowany do pracy ze wszystkimi popularnymi czynnikami HFC, HFO i A2L.
Manometry cyfrowe powinny mieć zaktualizowaną bazę czynników obejmującą R-32, R-454B, R-1234yf i R-290. Manometry SMAN Fieldpiece (SM382VINT, SM482VINT) posiadają bazę 60+ czynników z możliwością aktualizacji firmware.
Elektroniczna dokumentacja serwisowa jest teraz obowiązkowa. System Job Link z aplikacją mobilną umożliwia generowanie raportów serwisowych w PDF bezpośrednio z pomiarów — dane trafiają do dokumentacji bez ręcznego przepisywania.
Kluczowe daty do zapamiętania
1 stycznia 2025: Zakaz serwisowania czynnikami GWP ≥ 2500 (R-404A, R-507A). 1 stycznia 2025: Nowe limity GWP dla systemów split ≤ 12 kW (GWP < 750). 12 marca 2027: Ostateczny termin odnowienia certyfikatu personalnego F-gazowego. 1 stycznia 2027: Rozszerzenie limitów GWP na kolejne kategorie urządzeń. 1 stycznia 2032: GWP < 150 dla większości nowych urządzeń.